Quan điểm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới

Qua thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình CNH, HĐH ở vùng ĐBSCL trong giai đoạn 2000 – 2017 và yêu cầu của bối cảnh tình hình mới, quan điểm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới được xác định như sau:

Một là, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải gắn với đổi mới kỹ thuật, công nghệ phù hợp nhằm tạo ra sự biến đổi về chất của nền kinh tế.

Trình độ khoa học – công nghệ ở vùng ĐBSCL hiện nay vẫn còn rất thấp. Trong khi đó, thế giới đã và đang trải qua bốn cuộc cách mạng công nghiệp. Cho nên, đổi mới kỹ thuật, công nghệ ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải theo hướng vừa có những bước tuần tự từ thủ công lên máy móc, lên tự động hóa… vừa có bước nhảy vọt từ thủ công lên công nghệ tiên tiến, hiện đại khi có nhu cầu cần thiết và có khả năng thực hiện nhằm nhanh chóng rút ngắn khoảng cách lạc hậu so với các vùng kinh tế – xã hội khác của cả nước, với các nước khác trong khu vực và trên thế giới.

Hai là, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải tuân theo quy luật của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình CNH, HĐH, đó là: giảm tỷ trọng nhóm ngành nông – lâm – thủy sản trong GRDP, tăng tương ứng tỷ trọng nhóm ngành công nghiệp – xây dựng và dịch vụ trong GRDP; giảm tỷ trọng nhóm ngành nông – lâm – thủy sản và công nghiệp – xây dựng trong GRDP, tăng tương ứng tỷ trọng nhóm ngành dịch vụ trong GRDP nhằm hướng tới cơ cấu kinh tế công nghiệp – nông nghiệp – dịch vụ gắn với phân công và hợp tác quốc tế sâu rộng.

Ba là, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải theo hướng phát huy tối đa những tiềm năng và lợi thế so sánh tĩnh hiện có của vùng nhằm tham gia có hiệu quả vào phân công và hợp tác quốc tế. Đồng thời, phải thường xuyên và tích cực tạo lập những lợi thế so sánh động trong tương lai. Phải nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh các loại hàng hóa, dịch vụ của vùng trên thị trường trong nước và ngoài nước trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực của cả nước trong thời gian tới với việc cắt giảm các hàng rào thuế quan và phi thuế quan.

Với điều kiện tự nhiên, lao động, vốn, trình độ khoa học – công nghệ và kết cấu hạ tầng của sản xuất ở vùng ĐBSCL như hiện nay thì những tiềm năng và lợi thế so sánh tĩnh hiện có của vùng được xác định là: nhóm cây lương thực (đặc biệt là cây lúa), nhóm cây rau đậu và nhóm cây ăn quả trong ngành trồng trọt, ngành nuôi trồng và khai thác thủy sản, ngành công nghiệp chế biến thực phẩm và đồ uống, các ngành công nghiệp có hàm lượng lao động cao, năng lượng tái tạo và khí điện – đạm, du lịch.

Trong dài hạn, các yếu tố sản xuất có thể sẽ thay đổi. Chẳng hạn như lao động lành nghề và tầng lớp quản lý được đào tạo nhiều hơn, vốn được tích lũy nhiều hơn, trình độ khoa học – công nghệ cao hơn và kết cấu hạ tầng của sản xuất được cải thiện hơn làm cho tương quan giá trị giữa các yếu tố sản xuất thay đổi. Khi đó có thể phát triển các ngành có hàm lượng vốn hoặc công nghệ cao. Tuy nhiên, để đẩy nhanh quá trình thay đổi này, Chính phủ và các địa phương trong vùng cần phải có chính sách tích cực trong việc đào tạo nhân tài, huy động vốn, nỗ lực trong việc nghiên cứu và triển khai công nghệ và xây dựng kết cấu hạ tầng của sản xuất.

Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực của cả nước trong thời gian tới làm cho ranh giới giữa thị trường trong nước và thị trường ngoài nước lu mờ dần, các đơn vị kinh tế và các ngành kinh tế của vùng sẽ dần trực diện với một thị trường duy nhất là thị trường quốc tế, bao gồm cả thị trường trong nước. Vì vậy, phải nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh các loại hàng hóa, dịch vụ của vùng trên thị trường trong nước và ngoài nước.

Bốn là, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng và việc khai thác tài nguyên nước trên thượng nguồn châu thổ sông Mê Kông.

Năm là, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội, củng cố quốc phòng và an ninh, phát triển bền vững và rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển so với mặt bằng chung của cả nước.

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới theo hướng CNH, HĐH, phát huy tối đa những tiềm năng và lợi thế so sánh của vùng, nâng cao sức cạnh tranh các loại hàng hóa, dịch vụ của vùng trên thị trường trong nước và ngoài nước sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Trên cơ sở đó, góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội, củng cố quốc phòng và an ninh.

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải gắn với tăng trưởng kinh tế nhanh, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái trong từng bước phát triển nhằm mục tiêu phát triển bền vững.

Trình độ phát triển kinh tế ở vùng ĐBSCL hiện nay còn thấp hơn so với mức trung bình của cả nước, thể hiện ở: nhóm ngành nông – lâm – thủy sản còn chiếm tỷ trọng rất lớn trong GRDP, trong tổng lao động xã hội và tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi đó nhóm ngành công nghiệp – xây dựng còn chiếm tỷ trọng khá nhỏ bé trong các chỉ tiêu này; mặt bằng dân trí và chất lượng nguồn nhân lực còn thấp nhất nước; trình độ khoa học – công nghệ và GRDP bình quân đầu người còn thấp hơn so với mức trung bình của cả nước. Vì vậy, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải nhằm góp phần rút ngắn khoảng cách về mặt trình độ phát triển so với mức trung bình của cả nước.

Như vậy, trên cơ sở thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình CNH, HĐH ở vùng ĐBSCL trong giai đoạn 2000 – 2017 và bối cảnh mới quốc tế, bối cảnh mới bên trong vùng ĐBSCL thì chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL trong thời gian tới phải: (i) gắn với đổi mới kỹ thuật, công nghệ phù hợp; (ii) tuân theo quy luật của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình CNH, HĐH; (iii) phát huy tối đa những tiềm năng và lợi thế so sánh tĩnh hiện có của vùng, đồng thời thường xuyên và tích cực tạo lập những lợi thế so sánh động trong tương lai, nhanh chóng nâng cao sức cạnh tranh các loại hàng hóa, dịch vụ  của vùng trên thị trường trong nước và ngoài nước; (iv) thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng và việc khai thác tài nguyên nước trên thượng nguồn châu thổ sông Mê Kông; (v) góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội, củng cố quốc phòng và an ninh, phát triển bền vững và rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển so  với mặt bằng chung của cả nước. Những quan điểm chủ yếu này là cơ sở để xác định mục tiêu tổng quát và đề ra định hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở vùng ĐBSCL đến năm 2025.