Sự thành công của Hệ thống thông tin

Tổng kết nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin trong luận án này, tác giả dựa trên cách tiếp cận tổng kết theo thời gian. Cách tiếp cận này nhằm mục đích thống nhất với tổng kết các nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán, đồng thời giúp tập trung vào nội dung nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin. Trong từng giai đoạn, tác giả làm rõ các quan điểm, sự thay đổi quan điểm về sự thành công của hệ thống thông tin, kế thừa quan điểm về sự thành công của hệ thống thông tin cho sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong phần tiếp theo.

Các nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin được tiến hành từ trước những năm 90, tuy nhiên ở giai đoạn này, các nghiên cứu còn rời rạc và thiếu nền tảng lý thuyết. Lý thuyết về sự thành công thường được vay mượn từ các ngành nghiên cứu khác, bắt đầu một cách sơ khai gắn liền với việc sử dụng hệ thống (Barkin & Dickson, 1977). Bostrom và Heinen (1977b) dựa trên lý thuyết công nghệ – xã hội để lý giải sự thất bại và những tồn tại của hệ thống thông tin quản trị, cung cấp một góc nhìn khác về sự thành công của hệ thống thông tin. Các nhà nghiên cứu khác cũng bắt đầu quan tâm đến thái độ, hành vi của cá nhân tác động đến việc sử dụng hệ thống thông tin quản trị (Robey, 1979) hay sự khác biệt của cá nhân ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin quản trị – trong đó, sự thành công được thể hiện thông qua sử dụng hệ thống, hỗ trợ ra quyết định, chất lượng hệ thống (Zmud, 1979).

Trong những năm 80, sự thành công của hệ thống thông tin gắn liền với tính hữu hiệu của hệ thống và khả năng hỗ trợ cho điều hành doanh nghiệp (Hamilton & Chervany, 1981; Keen, 1981). Giai đoạn này cũng có nhiều nghiên cứu đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin thông qua sự hài lòng của người sử dụng, đánh giá việc tham gia vào dự án hệ thống thông tin như là một nhân tố tác động đến thành công của hệ thống thông tin (Bailey & Pearson, 1983; Barki & Hartwick, 1989; Baroudi, Olson, & Ives, 1986; Chin, Diehl, & Norman, 1988; Doll & Torkzadeh, 1988; Ives, Olson, & Baroudi, 1983; Ives & Olson, 1984; Olson & Ives, 1981). Nói chung, trong giai đoạn này, sự thành công của hệ thống thông tin tập trung ở việc đo lường sự hài lòng của người dùng và các nhà nghiên cứu cũng quan tâm đến sự tham gia của người dùng trong quá trình phát triển hệ thống thông tin. Cuối những năm 80, một xu hướng nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin dựa trên sự chấp nhận và sử dụng công nghệ được Davis (1989) đề xuất, trong đó cho rằng công nghệ phải được người sử dụng chấp nhận sử dụng thông qua nhận thức về tính hữu ích và nhận thức về tính dễ sử dụng. Giai đoạn này cũng là giai đoạn có những nghiên cứu có ý nghĩa, làm cơ sở cho các nghiên cứu sau này về sự thành công của hệ thống thông tin.

Các nhà nghiên cứu tiếp tục xu hướng nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin dựa trên sự hài lòng của người sử dụng (Barki & Hartwick, 1994; Doll & Torkzadeh, 1990; Doll & Torkzadeh, 1991; Doll, Xia, & Torkzadeh, 1994; McKeen, Guimaraes, & Wetherbe, 1994), tuy nhiên, xu hướng nghiên cứu này dần được thay thế sau khi DeLone và McLean (1992) đề xuất mô hình thành công của hệ thống thông tin – trong đó sự hài lòng của người sử dụng là một thành phần của mô hình. Mô hình của DeLone và McLean (1992) dần trở thành lý thuyết nền được các nhà nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin sau này sử dụng trong nghiên cứu. Trong những năm 90 cho đến đầu thế kỷ 21, nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin chủ yếu dựa trên mô hình thành công của hệ thống thông tin của DeLone và McLean (1992) và mô hình chấp nhận công nghệ của Davis (1989) cũng như sự kết hợp của 2 mô hình này. Kết quả cho thấy bản thân mỗi mô hình đều có những tồn tại và sự kết hợp 2 mô hình mang đến những kết quả đáng lưu ý (Wixom & Todd, 2005). Về mặt nội dung, nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin trong giai đoạn từ những năm 90 có rất nhiều nghiên cứu đặt trong bối cảnh hệ thống ERP với các góc nhìn khác nhau: Sự thành công của dự án, tác động đến thành quả doanh nghiệp, … Các nghiên cứu này một phần lớn là các nghiên cứu thực nghiệm, đo lường và đánh giá một phần hoặc toàn bộ cấu trúc của các mô hình lý thuyết nêu trên (Gattiker & Goodhue, 2005; Hsu, Yen, & Chung, 2015; Nelson, Todd, & Wixom, 2005; Shiau, Hsu, & Wang, 2009).

Tổng kết các nghiên cứu trước đây cho thấy có 5 xu hướng chính nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin – bao gồm các hướng nghiên cứu về mục tiêu của hệ thống, cũng như đo lường sự thành công theo các tiêu chí tài chính và phi tài chính. Xu hướng thứ nhất, nghiên cứu sự thành công thông qua việc đo lường quản lý dự án thành công với các tiêu chí như thời gian, ngân sách, mục tiêu – ví dụ nghiên cứu của Emad (2007). Xu hướng thứ hai, ví dụ, các nghiên cứu của Chien và Tsaur (2007), nghiên cứu của Fan và Fang (2006) đã vận dụng một phần hoặc toàn bộ các thành phần của mô hình hệ thống thông tin thành công của DeLone và Mc Lean (1992, 2003) nhằm đánh giá và đo lường sự thành công của hệ thống thông tin. Xu hướng thứ ba ứng dụng mô hình chấp nhận công nghệ TAM của Davis (1989) trong nghiên cứu triển khai ứng dụng hệ thống thông tin hoặc hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp ERP. Các nghiên cứu khác tìm hiểu và đánh giá sự thành công của hệ thống thông tin thông qua việc đo lường sự hài lòng của người sử dụng – đây là xu hướng thứ tư trong nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin – ví dụ Wu và Wang (2007). Cuối cùng, xu hướng thứ năm kết hợp các quan điểm trên trong nghiên cứu sự thành công của hệ thống thông tin (Bradley, 2008; Chien & Tsaur, 2007; F. F.-H. Nah, Tan, & Teh, 2004; F. F. H. Nah, Lau, & Kuang, 2001; Zhang, Lee, Huang, Zhang, & Huang, 2005). Nghiên cứu của luận án này kế thừa và tiếp nối xu hướng nghiên cứu thứ năm, nghiên cứu về sự thành công của hệ thống thông tin kế toán và các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp dựa trên nền tảng kết hợp quan điểm về sự thành công của DeLone và Mc Lean (1992, 2003), quan điểm về sự chấp nhận công nghệ của Davis (1989), mô hình đo lường sự thành công của hệ thống doanh nghiệp theo mô hình của Gable (2003) và quan điểm về các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của hệ thống thông tin kế toán theo đề xuất của Stacie Petter và cộng sự (2013).