Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường phát triển từ sơ khai đến hiện đại là một công trình sáng tạo của loài người trong quá trình sản xuất và trao đổi. Trước đây có quan niệm cho rằng kinh tế hàng hoá là sản phẩm riêng có của chủ nghĩa tư bản.Đây là quan điểm sai.Từ đó kinh tế xã hội chủ nghĩa vận hành theo cơ chế tập trung ,quan liêu bao cấp ,làm cho nền kinh tế phát triển trì trệ,là một trong những nguyên nhân làm cho chủ nghĩa xã hội khủng hoảng. Đó là trình độ văn minh mà nhân loại đã đạt được, chứ không phải là phát minh của chủ nghĩa tư bản. Nền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường trên thực tế đã tỏ rõ nhiều lợi thế nhưng đồng thời cũng bộc lộ những khuyết tật cần khắc phục. Nhờ có cơ chế thị trường, việc phân bổ và sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế đã có hiệu quả hơn. Động lực lợi ích kinhtế đã phát huy tác dụng mạnh hơn, cơ chế quản lý mới đã được vận hành và ngày càng tham gia đầy đủ hơn phân công lao động ở trong nước và quốc tế. Chinh sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường không những không làm hạn chế khả năng thu hút, đầu tư xây dựng đất nước, mà còn thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân, phát huy nội lực gắn với khai thác cao nhất nguồn lực bên ngoài, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại đưa đất nước ta vững bước đi lên.

Trước những lợi ích đóĐảng và nhà nước ta chủ trương chuyển từ nền kinh tế hành chính, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường bất kì, mà là một nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Về thực chất ở đó vừa kế thừa những thành tựu tiến bộ trong lịch sử phát triển nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa tư bản, vừa gắn liền với mục tiêu của chủ nghĩa xã hội.

Nhờ sử dụng triệt để kinh tế thị trường nên chủ nghĩa tư bản đã đạt được những thành tựu về kinh tế- xã hội, phát triển lực lượng sản xuất và nâng cao năng suất lao động xã hội. Nhờ sử dụng kinh tế thị trường, quản lí xã hội dưới chủ nghĩa tư bản đã đạt được những thành quả văn minh hành chính, văn minh công nghiệp, văn minh trí tuệ…

Vì vậy chủ nghĩa xã hội cũng phải biết kế thừa và sử dụng các ưu điểm của kinh tế thị trường, loại bỏ những khuyết tật của nó để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.

Phát triển kinh tế thị trường có vai trò quan trọng. Đối với nước ta muốn chuyển từ nền kinh tế còn kém phát triển lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa thì không còn con đường nào khác là phải phát triển kinh tế thị trường. Kinh tế thị trường khắc phục được kinh tế tự nhiên tự cấp tự túc, đẩy mạnh phân công lao động xã hội phát triển ngành nghề, tạo việc làm cho người lao động, khuyến khích ứng dụng công nghệ- kĩ thuật mới nhằm tăng năng suất lao động, tăng số lượng, chủng loại, hàng hoá, dịch vụ, thúc đẩy tích tụ tập trung sản suất, mở rộng giao lưu kinh tế giữa các địa phương, các vùng lãnh thổ, thúc đẩy việc phát huy tính năng động sáng tạo của mỗi người lao động, mỗi đơn vị kinh tế đông thời tạo ra cơ chế phân bổ và sử dụng các nguồn lực của xã hội hợp lý, tiết kiệm. Vì vậy phát triển kinh tế thị trường được coi là chiếc đòn xeo để xây dựng chủ nghĩa xã hội , là phương tiện khách quan để xã hội hoá xã hội chủ nghĩa .

Mặt khác chúng ta cần phải nắm lấy vai trò to lớn của kinh tế thị trường để đưa nền kinh tế thoát khỏi tình trạng trì trệ, kém phát triển. Nắm bắt và hạn chế những mặt tiêu cực, mặt trái, khuyết tật của kinh tế thị trường. Bởi vì kinh tế thị trường thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế trên cơ sở khơi dậy nguồn tiềm năng, sức sáng tạo của nhân dân ta để sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân. Sự phân công lao động xã hội ngày càng phát triển sự chuyên môn hoá ngày càng sâu tiến tới sự phân công và hợp tác quốc tế. Trong khi đó nước ta chuyển sang chủ nghĩa xã hội từ điểm xuất phát thấp, kinh tế xã hội còn nghèo nàn lạc hậu chưa có cơ sở để đảm bảo thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội. Kinh tế thị trường còn là sự tồn tại của những chủ thể kinh tế độc lập tự chủ trong sản xuất kinh doanh có lợi ích riêng để họ có quyền ra quyết định phi tập trung hoá. Vì vậy trong điều kiện chế độ công hữu xã hội chủ nghĩa cũng có thể thực hiện được thể chế kinh tế thị trường.

Trước đậy có quan niệm cho rằng kinh tế thị trường và chủ nghĩa xã hội không thể dung hợp với nhau, chúng là những thực thể xã hội tuyệt đối loại bỏ lẫn nhau. Đã là chủ nghĩa xã hội thì không thể là kinh tế thị trường. Họ cho rằng kinh tế thị trường là chủ nghĩa tư bản và khi đưa ra đòi hỏi trong hai điều kiện phải chọn lấy một. Họ hi vọng rằng trước sự năng động hấp dẫn của kinh tế thị trường so với kinh tế bao cấp nhân dân sẽ chọn chủ nghĩa tư bản nhưng họ đã sai kinh tế thị trường có cả mặt tích cực và mặt tiêu cực, nó như “ con dao hai lưỡi” trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. Kinh tế thị trường là con đường dẫn tới giàu có, văn minh, là bạn đồng hành của chủ nghĩa xã hội, nhưng nó cũng có thể dẫn đến chệch hướng xã hội chủ nghĩa, tự phát đi theo con đường tư bản chủ nghĩa trái với mục tiêu mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân đã chọn. Vì vậy cần định hướng xã hội chủ nghĩa cho kinh tế thị trường để kinh tế thị trường phát triển phục vụ cho xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.