Sự cần thiết phải ban hành Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

Sản xuất hàng hoá ngày càng phát triển dẫn đến các quan hệ mua bán trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia ngày càng tăng. Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới hội nhập thì pháp luật thuế của các nước cũng đang trong xu thế hội nhập với khu vực và thế giới. Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ.

Thuế nhập khẩu cùng với thuế xuất khẩu là công cụ được nhà nước ta bắt đầu sử dụng năm 1951, thời điểm này thuế nhập khẩu là công cụ để nhà nước thực hiện chức năng quản lý hoạt động nhập khẩu hàng hoá giữa vùng tự do và vùng bị tạm chiếm, bảơ vệ và phát triển kinh tế vùng tự do, xúc tiến việc giao lưu các loại hàng hoá là nhu yếu phẩm cần thiết cho quân đội và nhân dân. Phương châm đấu tranh kinh tế với địch là đẩy mạnh xuất khẩu, tranh thủ nhập khẩu các loại hàng hoá cần thiết cho kháng chiến, sản xuất và đời sống nhân dân. Do đó, một mặt, nhà nước miễn thuế xuất khẩu cho tất cả các hàng hoá của vùng tự do, một mặt, hạn chế nhập khẩu hàng hoá từ vùng địch. Thuế suất áp dụng đối với hàng hoá nhập khẩu là từ 30% trở lên.

Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hàng mậu dịch được Quốc hội nước ta ban hành ngày 29/12/1987. Đạo luật này chỉ điều chỉnh quan hệ thu nộp thuế xuất khẩu, nhập khẩu hàng mậu dịch. Do đó, nó có sự phân biệt trong áp dụng chế độ thu thuế giữa hàng hoá mậu dịch với hàng hoá phi mậu dịch khác.

Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được Quốc hội thông qua ngày 26/12/1991 và được sửa đổi, bổ sung hai lần: Luật sửa đổi, bổ sung được Quốc hội thông qua ngày 5/7/1993 và Luật sửa đổi bổ sung được Quốc hội thông qua ngày 20/5/1998 nhưng chưa được hệ thống hóa lại. Do đó, bộc lộ một số điểm cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới về hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển đất nước.

Cụ thể là:

– Một số quy định trong Luật chưa phù hợp với những nội dung đã cam kết trong đàm phán quốc tế và đang thực hiện theo các văn bản dưới Luật, cần quy định trong Luật để đảm bảo tính minh bạch, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi trong đàm phán gia nhập WTO như: Quy định về giá tính thuế nhập khẩu, về thuế suất và thẩm quyền ban hành biểu thuế nhập khẩu, về thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, chống phân biệt đối xử, về khiếu nại và giải quyết khiếu nại, về ưu đãi thuế nhập khẩu.

– Có những quy định trong Luật, qua thực hiện đã phát huy tác dụng tốt, tạo sự thông thoáng cho doanh nghiệp nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu về quản lý Nhà nước về chống gian lận thương mại, chống thất thu ngân sách và dễ bị lợi dụng như: Quy định về thời hạn nộp thuế, về miễn thuế nhập khẩu, và điều kiện giảm thuế nhập khẩu.

– Một số điểm quy định trong Luật chưa phù hợp với quy định trong Luật Hải quan, cũng chưa phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan, như: Quy định về thông báo thuế, truy thu và hoàn thuế.

Căn cứ vào chương trình cải cách hệ thống thuế đến năm 2010 đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, thì việc ban hành Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu thay thế Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 1991 và Luật sửa bổ sung năm 1993,1998 là một yêu cầu cấp thiết.

Trong bối cảnh đó, Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2005, chính thức có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2006.