TAM và sự thành công của Hệ thống thông tin

Lý thuyết về sự thành công của hệ thống thông tin và lý thuyết về chấp nhận công nghệ có quan hệ mật thiết với nhau trong nghiên cứu và trong quá trình phát triển. TAM lý giải hành vi trên góc độ cá nhân – trả lời cho câu hỏi tại sao và điều gì tác động đến hành vi ứng dụng công nghệ, sử dụng hệ thống, trong khi đó, mô hình sự thành công của hệ thống thông tin được ứng dụng để đo lường và xác định một hệ thống thông tin thành công. Trên quan điểm này, một hệ thống thông tin cần được ứng dụng, mới có thể đánh giá được sự thành công của nó. Trong mô hình ban đầu về sự thành công của hệ thống thông tin, DeLone và McLean (1992) chưa đề cập đến khái niệm Ý định sử dụng hệ thống, tuy nhiên trong mô hình nâng cấp 2003, khái niệm Ý định sử dụng hệ thống đã được đưa vào như là một thành phần của mô hình Hệ thống thông tin thành công. Kế thừa và ứng dụng mô hình TAM và mô hình Hệ thống thông tin thành công, các nhà nghiên cứu đã công bố và khám phá nhiều vấn đề bổ sung lẫn nhau giữa 2 mô hình này trong nghiên cứu về hệ thống thông tin. Khi nghiên cứu về sự thành công của Hệ thống thông tin dưới sự tác động của các yếu tố cá nhân và tổ chức, với việc vận dụng TAM,

Sabherwal và cộng sự (2006) đã cho thấy chất lượng hệ thống tác động đến nhận thức về tính hữu ích; và nhận thức về tính hữu ích tác động đến sự hài lòng của người sử dụng. Các nhà nghiên cứu cũng nhận ra sự đồng nhất và khác biệt giữa hai mô hình sự thành công của Hệ thống thông tin và mô hình chấp nhận công nghệ TAM – đó chính là sự đồng nhất và khác biệt giữa các phạm trù của lý thuyết hành vi – sự phân biệt giữa Niềm tin (bao gồm niềm tin về chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin,… cũng như các tiền đề của các thành phần này) và Thái độ (bao gồm Sự hài lòng của người dùng, ý định và hành vi sử dụng hệ thống,…); đồng thời đã tìm cách tích hợp hai mô hình này. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc tích hợp hai mô hình này là có thể thực hiện, đồng thời giải quyết hạn chế trong mỗi mô hình cũng như làm rõ hơn các tiền đề cho một hệ thống thông tin thành công (Wixom & Todd, 2005).

Từ các vấn đề đã tổng hợp trên, cho thấy hướng nghiên cứu của DeLone và cộng sự (1992) và các nghiên cứu phát triển từ mô hình này, tiếp cận dựa trên nhận thức về sự hài lòng của người dùng; còn hướng nghiên cứu của Davis (1989), Venkatesh và cộng sự (2003) tiếp cận dựa trên nhận thức về sự chấp nhận công nghệ. Cả 2 luồng nghiên cứu này đều giúp hiểu rõ giá trị của việc ứng dụng công nghệ thông tin, và giải thích tại vì sao ứng dụng công nghệ thành công – hay ở một góc nhìn khác: tại sao công nghệ được chấp nhận ứng dụng. Tiếp cận dựa trên lý thuyết về sự hài lòng của người dùng sẽ mô tả rõ ràng các thuộc tính của hệ thống thông tin như tính chất thông tin, độ tin cậy của hệ thống, điều này rất hữu ích khi phân tích một hệ thống thông tin, tuy nhiên, sự hài lòng của người sử dụng lại là chỉ số yếu khi dự báo việc sử dụng hệ thống (Banker & Kauffman, 2004; Davis và cộng sự 1989; Goodhue & Thompson, 1995). Ngược lại, tiếp cận theo lý thuyết chấp nhận công nghệ cung cấp các dự báo của việc sử dụng hệ thống thông tin thông qua việc liên kết giữa các hành vi đến thái độ và niềm tin (nhận thức về tính dễ sử dụng và nhận thức về sự hữu ích) sao cho phù hợp với thời gian, đối tượng, hoàn cảnh – với các hành vi của sự quan tâm – dẫn đến việc sử dụng hệ thống. Bởi vì tính chất dự đoán, nên TAM bị giới hạn trong việc dẫn dắt tại sao phải sử dụng hệ thống thông tin thông qua quá trình thiết kế và triển khai hệ thống (Venkatesh và cộng sự 2003) – do đó, thông tin phản hồi về tính chất hệ thống, tính chất thông tin sẽ không nhận được đầy đủ. Giải quyết các vấn đề này, nghiên cứu của Wixom và Todd (2005) cho thấy chất lượng thông tin, chất lượng hệ thống tác động đến sự hài lòng của người dùng; và sự hài lòng của người dùng tác động đến nhận thức về tính hữu ích, nhận thức về tính dễ sử dụng của hệ thống thông tin, từ đó ảnh hưởng đến thái độ và ý định sử dụng hệ thống thông tin (Wixom & Todd, 2005). Điều này cung cấp câu trả lời rõ ràng hơn về sự thành công của hệ thống thông tin.