Tạo việc làm và phát triển nguồn nhân lực cho ngành thủ công mỹ nghệ mây tre lá

Cần coi trọng công tác phát triển NNL dài hạn vì đây là một trong những nhân tố quyết định đến việc bảo đảm PTBV hàng TCMN mây tre lá XK. Việc khai thác, sử dụng hợp lý và nâng cao chất  lượng NNL sẽ nâng cao năng suất lao động, góp phần cải  thiện  đời sống của nhân dân. Các chính sách và giải pháp đối với phát triển NNL cần hướng vào những vấn đề sau:

Xây dựng chiến lược đào tạo NNL dài hạn phục vụ cho định hướng chuyển dịch cơ cấu XK theo hướng đẩy mạnh XK những mặt hàng có giá trị gia tăng cao, SP có tính phục vụ cho định hướng sáng tạo. Triển khai chương trình đào tạo NNL theo các nội dung:

Tăng cường công tác đào tạo nghề và nâng cao tay nghề cho người SX, trong đó ưu tiên đào tạo các kỹ năng hoàn thiện SP, các kỹ thuật SX và chế biến thân thiện với MT, có giá trị gia tăng cao.

Đào tạo nghề phải xuất phát từ nhu cầu sử dụng lao động thật sự của các DN trên địa bàn, đồng thời dựa trên nhu cầu thực tế về nghề nghiệp của người lao động. Hỗ trợ đào tạo  và đào tạo lại đội ngũ chủ các cơ sở SX, các cán bộ kỹ thuật và cán bộ TT.

Tăng cường đào tạo đội ngũ thiết kế theo hướng chuyên sâu để phục vụ định hướng SX các mặt hàng chất lượng cao. Lựa chọn và hỗ trợ tài chính để đào tạo lâu dài một đội ngũ các thợ giỏi tại các trường/viện thiết kế trong và ngoài nước.

Có chiến lược và chính sách khuyến khích nghệ nhân tham gia vào truyền nghề, đào  tạo nghề.

Củng cố và phát triển hệ thống các trường, trung tâm dạy nghề nâng cao năng lực các trung tâm đào tạo nghề trên cơ sở hợp tác công tư – Ưu tiên hỗ trợ các trung tâm đào tạo nghề ngay tại các làng nghề. Giao cho Hiệp hội chuyên ngành phối hợp với các DN tiến hành công tác đào tạo nghề trên quan điểm đào tạo gắn liền với tuyển dụng lao động và bao tiêu SP đảm bảo được mức thu nhập được người lao động chấp nhận.

Tăng cường công tác hợp tác quốc tế về đào tạo lao động/XK lao động tới các quốc gia có SX các SP cùng loại để trao đổi kỹ thuật SX.

Xây dựng và nâng cao năng lực cho các chuyên gia TCMN ở cấp tỉnh, huyện, coi đây là yếu tố quan trọng để hỗ trợ cho tỉnh, huyện trong việc định hướng phát triển làng nghề tại địa phương. Đề xuất một chương trình đào tạo cụ thể cho khoảng 630 chuyên gia được lựa chọn từ 63 tỉnh, những người được UBND tỉnh, huyện chỉ định để xây dựng lực lượng cán bộ chuyên ngành nòng cốt tại địa phương.

Nhà nước cần hỗ trợ thành lập trung tâm đào tạo nghiên cứu thiết kế sản phẩm TCMN,  để giúp đào tạo chuyên viên thiết kế cho các DN. Nếu cần có thể mời các chuyên gia nước   ngoài đến giảng dạy nhằm nâng cao trình độ chuyên môn của người được đào tạo. Từ đó thành lập Viện nghiên cứu thiết kế vừa thực hiện chức năng đào tạo, vừa có thể cung cấp các chuyên viên thiết kế và các ý tưởng sáng tạo cho các DN kinh doanh trong ngành hàng TCMN. Hoặc  nếu có thể nên thành lập Viện thiết kế kết hợp các SP hàng TCMN đồng bộ, Hiệp hội hàng TCMN cùng các bộ và sở tạo điều kiện cho các nhà tạo mẫu và thiết  kế SP tại các công ty có  thể tiếp cận với TT, tham gia trực tiếp các hội chợ triển lãm.

Đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật hoàn thiện SP các công nhân làm nghề cần được tham dự các khoá đào tạo kỹ năng trên cơ sở định hướng về nhu cầu thực tế của các nhà XK. Đây là lĩnh vực hiện vẫn chưa được triển khai hiệu quả ở Việt Nam nhằm phát triển  các chuỗi SP mới…

Vấn đề NNL là một trong những vấn đề bức xúc trong ngành hàng TCMN mây tre  lá, thể hiện ở hai điểm: một là đội ngũ lao động hiện tại có trình độ tay nghề chưa cao, hai  là tình trạng thiếu hụt lao động được đào tạo bài bản. Để nâng cao NNL đòi hỏi DN cần quan tâm các yêu cầu sau:

  • Liên kết nhu cầu của DN với ngành nghề đào tạo: Hiện nay trong ngành hàng TCMN có tình trạng là các DN được sự hỗ trợ của Nhà nước để trang bị các máy móc thiết bị phục vụ cho thiết kế SP nhưng do chưa có đội ngũ chuyên môn nên không tận dụng hết công suất và chức năng, khả năng thiết kế mẫu mã của các chuyên viên thiết kế chưa   Do đó các DN cần phối hợp với các trung tâm đào tạo, các trường đại học, cao đẳng (đặc  biệt ngành mỹ thuật công nghiệp, điêu khắc…) đề xuất yêu cầu đào tạo, hỗ trợ trang thiết bị, thực tập và tạo việc làm cho sinh viên khi ra trường.
  • Các DN tăng cường công tác đào tạo tại chỗ thông qua các chương trình huấn luyện hoặc đào tạo do DN tự tổ chức. Để nâng cao hiệu quả đào tạo, DN có thể mời các chuyên gia trong từng lĩnh vực tham gia (trong hoặc ngoài nước).
  • Ổn định nguồn lao động tại công ty qua việc duy trì các chế độ lương và phúc lợi phù hợp cho công nhân.
  • Liên doanh với các địa phương để khai thác nguồn lao động tại chỗ một cách có hiệu quả hơn. Do đó khai thác nguồn lao động tại chỗ là cũng là một giải pháp nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh của các DN hàng TCMN. Để thực hiện được điều này, các DN có thể xem xét việc xây dựng nhà máy tại các địa phương lân cận có nguồn lao động dồi dào, huấn luyện tại chỗ hoặc tập trung tùy thuộc vào tính chất  công việc để nâng cao tay nghề của người lao động.