Thúc đẩy và nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học công nghệ nhằm phục vụ xuất khẩu nông sản

Cần sớm ban hành cơ chế quản lý chuyển giao công nghệ, khuyến khích các doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ hiện đại vào nước CHDCND Lào, giảm tình trạng chuyển giao công nghệ trung gian, công nghệ lạc hậu, giá cả cao, gây ô nhiễm môi trường.

Để đạt được mục tiêu thu hút công nghệ hiện đại vào nước CHDCND Lào trong thời gian tới, điều đầu tiên cần phải thực hiện là phải xây dựng một chiến lược thu hút công nghệ lâu dài, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng giai đoạn và đặc thù của nước CHDCND Lào.

Xây dựng các trung tâm dịch vụ tư vấn và thẩm định công nghệ để giúp các nhà quản lý và đối tác của nước CHDCND Lào thực hiện việc giám định chất lượng và giá cả một cách đáng kể, tránh tình trạng nhập khẩu hoặc chuyển giao máy móc, thiết bị lạc hậu với giá cả cao.

Ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhiều công nghệ mới, thành tựu mới của khoa học kỹ thuật đã giúp sản xuất tạo ra những sản phẩm mới với chất lượng và mẫu mã đa dạng hơn, nhờ đó mà chu kỳ sống của sản phẩm được kéo dài và thu được nhiều lợi nhuận hơn.

Trong hoạt động xuất khẩu cũng vậy, việc áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ có tác động làm tăng hiệu quả của công tác này. Điều thấy rõ nhất là nhờ sự phát triển của Bưu chính viễn thông, Tin học mà các đơn vị ngoại thương có thể đàm phán ký kết hợp động với các đối tác qua điện thoại, điện tín,… giảm được chi phí đi lại. Bên cạnh đó, khoa học công nghệ còn có tác động vào cả lĩnh vực như vận tải hàng hóa, bảo quản hàng hóa, kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng,… đây cũng là những nhân tố có ảnh hưởng tích cực đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Công nghệ là một yếu tố hết sức quan trọng trong hoạt động xuất khẩu, bởi vì nó quyết định đến chất lượng sản phẩm, giá thành và khả năng cạnh tranh của hàng hóa. Vì vậy, cũng như bất kỳ một nước nào khác, muốn đẩy mạnh xuất khẩu, chúng ta phải có các chính sách đầu tư cho khoa học công nghệ một các thoả đáng.

Hiện thực cho thấy sự tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ trong một nước nào đó cũng như trên thế giới đều có tác động rất mạnh đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xuất nhập khẩu, nó có thể làm thay đổi vị trí các ngành trong nền kinh tế và làm thay đổi nhanh quá trình phát triển các ngành trong nền kinh tế quốc dân. Sự tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ đã và đang chiếm lĩnh vị trí quan trọng với xu thế quốc tế hóa. Vậy nước nào theo kịp phần nào hoặc cùng trình độ tiến bộ thì tạo khả năng cho sự tham gia hợp tác quốc tế của các nước.

CHDCND Lào hiện nay còn là một trong những nước lạc hậu về khoa học kỹ thuật và công nghệ cho nên không những không đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu mà còn không đáp ứng được nhu cầu thị trường nội bộ.

Chính sách về công nghệ của nước CHDCND Lào hiện nay cần tập trung vào việc nhập khẩu và đầu tư nghiên cứu phát triển các công nghệ có khả năng khai thác các lợi thế của đất nước, đặc biệt là các máy móc thiết bị phuc vụ cho các lĩnh vực như sản xuất nông lâm sản xuất khẩu, may mặc, sản xuất,… Chính sách về khoa học công nghệ cần được tính toán một cách kỹ lưỡng trên cơ sở cân nhắc giữa khả năng kinh tế với chi phí sản xuất và nhập khẩu máy móc thiết bị. Hiện nay, nước CHDCND Lào là nước nhập khẩu các máy móc thiết bị nhưng nó không sử dùng được hoặc là đã quá lạc hậu, gây ra tổn thất không nhỏ đối với nền kinh tế. Đó là điều cần lưu ý đến trong khi hoạch định các chính sách có liên quan đến lĩnh vực này.

Thực trạng công nghệ yếu kém và lạc hậu đã được nêu ra tại nhiều diễn đàn, tình hình có chậm cải thiện nên đã ảnh hưởng rất mạnh đến chất lượng và khả năng cạnh tranh của hàng hóa nước CHDCND Lào trên thị trường thế giới. Do vậy, chính sách này cần chú trọng tới các điểm sau:

  • Cho phép các thành phần kinh tế được tham gia trực tiếp và bình đẳng vào hoạt động xuất nhập khẩu sẽ là một trong những biện pháp quan trọng nhằm cải tiến công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dùng công nghệ.
  • Chú trọng nhập khẩu công nghệ đỏi hỏi suất đầu tư thấp, thu hồi vốn nhanh, có khả năng tạo thêm nhiều chỗ làm việc trực tiếp và gián tiếp. Việc hiện đại hóa công nghệ là cần thiết nhưng phải lấy hiệu quả kinh tế – xã hội làm tiêu chuẩn cơ bản để lựa chọn.
  • Nhà nước đầu tư thành lập Ngân hàng dữ liệu công nghệ để cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp.
  • Tạo lập thị trường công nghệ để các sản phẩm khoa học công nghệ được trả giá đúng mức và lưu thông bình thường như một dạng hàng hóa đặc biệt.
  • Thi hành nghiêm túc các quy định của luật pháp về bảo hộ quyền sở hữu công nghệ cũng là biện pháp quan trọng khuyến khích đầu tư nghiên cứu khoa học phục vụ công cuộc đổi mới và cải tiến công nghệ.

Theo trên thì tiến bộ công nghệ đóng góp một phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế nói chung và việc thúc đẩy xuất khẩu nói riêng. Sự đóng góp này sẽ tiếp tục gia tăng, bởi lẽ ngày nay khoa học và công nghệ ngày càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của mỗi nước.

Để khoa học và công nghệ thực sự là nền tảng và động lực cho phát triển kinh tế Nhà nước trong thời gian tới cần ưu tiên thực hiện các giải pháp cụ thể như sau:

Đẩy mạnh việc đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp, tạo nhu cầu thực sự thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần chủ động hình thành các tổ chức nghiên cứu, đổi mới sáng tạo công nghệ tại các doanh nghiệp. Các tổ chức này có thể liên kết với các chuyên gia đầu ngành hoặc nhà khoa học tại các trường đại học thực hiện các đề tài có ý nghĩa thực tiễn cho việc sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Đổi mới cơ chế quản lý khoa học và công nghệ, đặc biệt là cơ chế tài chính theo hướng mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các tổ chức công lập.

Thực hiện cơ chế tuyển chọn đề tài thông qua đấu thầu thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trên cơ sở đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh, hiệu quả và chất lượng.

Phát triển nhanh thị trường khoa học và công nghệ thông qua hình thức tổ chức các chợ công nghệ và thiết bị, các loại hình tư vấn, môi giới, dịch vụ chuyển giao công nghệ. Xây dựng các trung tâm giao dịch khoa học và công nghệ tại các vùng kinh tế lớn trong cả nước.

Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm khai thác hợp lý, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái, ứng dụng những công nghệ mới trong kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường.

Xây dựng chiến lược, chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, sử dụng và trọng dụng nhân tài nhằm khuyến khích và phát huy sáng tạo, tăng nhanh các phát minh sáng chế, cải tiến kỹ thuật phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Xây dựng chiến lược hội nhập quốc tế về khoa học và công nghê; rút ngắn khoảng cách về khoa học và kỹ thuật với khu vực và thế giới phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư phát triển khoa học và công nghệ tại nước CHDCND Lào. Cần có cơ chế, chính sách đặc biệt thu hút chuyên gia nước ngoài tham gia hoạt động phát triển khoa học và công nghệ trong nước.