Thực trạng hoạt động trợ cấp cho VTHKCC bằng xe buýt

Qua gần 8 năm phục hồi và phát triển hệ thống xe buýt thành phố Hồ Chí Minh theo báo cáo của trung tâm Quản lý và Điều hành vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) khối lượng vận chuyển của VTHKCC thành phố HCM đạt hơn 481 triệu hành khách/năm, tức đạt khoảng 1,3 triệu hành khách/ngày; với tổng tiền trợ giá gần 767 tỉ đồng/năm.

Việc trợ giá xe buýt bắt đầu từ năm 2002. Mục tiêu của việc trợ giá xe buýt là: phục hồi và phát triên hệ thống xe buýt, thu hút người dân đi lại và sử dụng xe buýt nhằm giảm tình trạng ùn tắc giao thông, giảm lượng khí thải vào trong không khí để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng, tạo nên nêp sống văn minh đô thị.

Hình thức trợ giá cho hoạt động VTHKCC bằng xe buýt trên địa bàn được thực hiện như sau: Trên cơ sở đơn giá chuẩn cho các nhóm xe đang hoạt động và sản lượng hoạt động (số chuyến xe chạy) của các đơn vị vận tải theo định kỳ hàng tháng, quí, thành phố xác định tổng chi phí hoạt động cho các đơn vị, nếu tổng chi phí cao hơn tổng doanh thu (từ tiền bán vé) thì ngân sách thành phố phải thanh toán lại cho các đơn vị vận tải phần chênh lệch đó. Trường hợp doanh thu cao hơn chi phí thì đơn vị vận tải phải trả lại phần chênh lệch này cho ngân sách. Đơn giá chuẩn để xác định chi phí đã bao gồm tất cả các khoản chi phí nhiên liệu, nhân công, vật tư, khấu hao, bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện, chi phí quản lý và tiền thưởng dự kiến…

Thông thường, chính quyền thông qua các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành trợ giá, hỗ trợ chi phí cho các hoạt động khai thác vận tải theo các hình thức gián tiếp (đầu tư vào các trang thiết bị hạ tầng phục vụ cho hoạt động vận tải, ưu đãi về chế độ tiền lương đối với lao động hoạt động trong lĩnh vực này, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp kinh doanh các dịch vụ khác mang lại lợi nhuận cao, ưu đãi về thuế…) hoặc trực tiếp (cấp tiền trợ giá để các doanh nghiệp duy trì hoạt động, đầu tư phương tiện vận tải cho doanh nghiệp…).

Theo quyết định sô 16/2010/QĐ-UBND đc ban hành ngày 19 tháng 3 năm 2010 về “Ban hành quy định tổ chức, quản lý, khai thác hoạt động vận tải khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh’ quy định về việc hỗ trợ tài chính của nhà nước cho hoạt động xe buýt:

–        Phương thức trợ giá theo chuyến đối với từng tuyến, từng nhóm xe.

–        Công thức tính: Kinh phí trợ giá = Tổng chi phí chuyến xe (đã tính lợi nhuận) – Doanh thu khoán.

Ngoài phương thức trợ giá trực tiếp, nhà nước còn có những hình thức trợ giá gián tiếp nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho các đơn vị khai thác tham gia hoạt động:

–        Chính sách ưu đãi về lãi vay và hỗ trợ phần chênh lệch lãi vay cho các tổ chức và cá nhân vay vốn đầu tư phương tiện xe buýt.

–        Chính sách miễn thuế giá trị gia tăng cho hoạt động VTHKCC bằng xe buýt.

–        Chính sách về giá vé để khuyến khích người dân sử dụng xe buýt.

–        Chính sách hỗ trợ lãi vay cho các doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho mạng lưới xe buýt.

Theo báo cáo của Sở Giao thông vận tải TPHCM, năm 2011 ngân sách thành phố đã trợ giá cho xe buýt khoảng 1.200 tỉ đồng. Trong đó, số tiền được duyệt là hơn 835 tỉ đồng nhưng do nhiên liệu và chi phí nhân công tăng cao nên thành phố chấp thuận trợ giá thêm 400 tỉ đồng nữa cho xe buýt. Mức trợ giá năm nay tăng khoảng 500 tỉ đồng so với năm 2010 (700 tỉ đồng).