Tổ chức bộ máy kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất

Trong các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp sản xuất nói riêng, việc tổ chức khoa học và hợp lý cho bộ máy kế toán nhằm thực hiện đầy đủ chức năng kế toán đảm bảo cung cấp thông tin kịp thời, đầy đủ và trung thực.

Bộ máy kế toán là tập hợp những người làm kế toán với các phương tiện ghi chép, tính toán thông tin, phục vụ cho việc thu nhận, kiểm tra, xử lý, phân tích và cung cấp thông về tình hình kinh tế, tài chính phục vụ cho các đối tượng sử dụng thông tin. Tổ chức bộ máy kế toán phải gọn nhẹ, hiệu quả và đủ khả năng thực hiện chuyên môn.

Để tổ chức bộ máy kế toán khoa học và hợp lý cần căn cứ vào quy mô, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp, đặc điểm sản xuất kinh doanh và tổ chức quản lý cũng như trình độ chuyên môn và trang bị phương tiện máy tính. Sự phân công người làm kế toán phải thực hiện theo nguyên tắc nhất định và phải có sự phù hợp giữa khối lương, tính chất công việc với trình độ chuyên môn của người làm kế toán. Đồng thời, cần chú ý đến việc thu nhận, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin giữa bộ phận kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Tổ chức bộ máy kế toán hiện nay có 3 mô hình sau:

Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí kết hợp

Mô hình này là sự kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí trong cùng hệ thống của bộ máy kế toán, trong mô hình này, không có sự phân chia giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí nhưng có sự phân công nhiệm vụ cho các bộ phận kế toán. Người làm kế toán ở bộ phận chi phí thực hiện đồng thời cả công việc kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí.

Mô hình này giúp các doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí tổ chức bộ máy kế toán nhưng hiệu quả không cao kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí áp dụng nguyên tắc khác nhau, điều này sẽ ảnh hưởng đến cung cấp thông tin.

Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí tách biệt

Theo mô hình này, kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí hoàn toàn độc lập cả về bộ máy kế toán lẫn công tác kế toán. Kế toán tài chính chi phí có chức năng thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho các đối tượng sử dụng thông tin theo chác chuẩn mực và nguyên tắc kế toán. Kế toán quản trị chi phí thu thập, xử lý, cung cấp, tư vấn thông tin theo yêu cầu nhà quản trị.

Với mô hình này, kế toán quản trị chi phí phát huy hết vai trò của mình, tuy nhiên chi phí tổ chức mô hình này lớn, nên tính thực tiễn mô hình này không cao.

Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị chi phí hỗn hợp

Đây là mô hình kết hợp hai mô hình trên, đối với phần hành có tính tương đồng giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị thì sẽ được áp dụng theo mô hình kết hợp, còn đối với các phần hành có sự khác biệt căn bản và có ý nghĩa cung cấp thông tin đặc biệt quan trọng  đối với doanh nghiệp thì sẽ được tổ chức theo mô hình tách rời. Đối với phần hành kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm sẽ được tổ chức tách rời cho hai hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị. Mô hình này có tính linh hoạt và ý nghĩa cung cấp thông tin cao, tuy nhiên cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải có những đầu tư tương đối lớn về tổ chức bộ máy và công tác kế toán so với mô hình kết hợp.