Tổng quan về quy trình nghiên cứu trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Khi nhắc đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp vẫn là một khái niệm chưa được nghiên cứu rộng rãi tại Việt Nam đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu khi nghiên cứu về vấn đề này đã tìm được khe hổng nghiên cứu đấy là mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp (được trình bày trong chương 1 mục 1.1.2). Như vậy việc tìm được mối quan hệ này thật sự là một đóng góp hữu ích cho lý thuyết nghiên cứu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và cả trong thực tiễn của việc thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ở thị trường Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam. Quá trình nghiên cứu được thiết lập theo ba bước chính:

  • Nghiên cứu tài liệu thiết kế sơ bộ thang đo – Nghiên cứu định tính
  • Nghiên cứu sơ bộ – Nghiên cứu định lượng
  • Nghiên cứu chính thức – Nghiên cứu định lượng

Chương trình được thiết lập cho các đối tượng nghiên cứu đó là doanh nghiệp hoạt động ở Đồng bằng sông Cửu Long (cụ thể là các tỉnh Cần Thơ, Vĩnh Long, Kiên Giang).

Quy trình nghiên cứu được trình bày theo như hình vẽ bên dưới đây (hình 3.1.) và được giải thích cụ thể theo các bước sau:

Bước 1: Thiết lập mô hình nghiên cứu và thiết kế bảng câu hỏi nghiên cứu

Để thiết lập được mô hình nghiên cứu, trước tiên nghiên cứu tiến hành lược

khảo tài liệu nghiên cứu thông qua các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam. Sau đó xác định được vấn đề nghiên cứu và khe hổng nghiên cứu. Từ đó nghiên cứu tiến hành xác định mô hình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu bao gồm các khái niệm được đo lường khi nghiên cứu mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của nghiên cứu và hiệu quả hoạt động của nghiên cứu.

Sau khi thiết lập được mô hình nghiên cứu, nghiên cứu tiến hành nghiên cứu định tính bằng cách phỏng vấn các chuyên gia để xác định được các khái niệm và bộ thang đo đo lường các khái niệm ở thị trường Việt Nam (xem phụ lục 1).

Sau khi đã có bộ thang đo lý thuyết, nghiên cứu tiến hành nghiên cứu sơ bộ để xác định lại thang đo của các khái niệm ở thị trường Đồng bằng sông Cửu Long thông qua phân tích cronbach alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) (xem phụ lục 4).

Bước một được kết thúc với kết quả là bảng câu hỏi để tiến hành nghiên cứu sơ bộ.Bước 2: Nghiên cứu sơ bộ Trong bước nghiên cứu sơ bộ cần thực hiện những hoạt động sau: (1) Điều tra sơ bộ, (2) Đánh giá sơ bộ độ tin cậy của thang đo, (3) Phân tích nhân tố khám phá (EFA) và (4) Thiết lập Bảng câu hỏi chính thức. Như vậy, mục đích chính của bước này là điều tra sơ bộ một số các quan sát với một mẫu không lớn nhằm đánh giá độ tin cậy và giá trị của thang đo trước khi tiến hành kiểm định lý thuyết khoa học của mô hình nghiên cứu (Nguyễn Đình Thọ, 2011). Qua đó, việc đánh giá độ tin cậy của các thang đo để có thể loại một số biến đo lường với tương quan biến tổng thấp (< 0,3) và hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo > 0,6 là thang đo có thể chấp nhận được về độ tin cậy (Nunnally và Bernstein, 1994). Trên cơ sở đó, dùng phân tích nhân tố khám phá (EFA – Exploratory factor analysis) để xác định giá trị hội tụ và giá trị phân biệt của thang đo. Những biến với độ tải nhân tố thấp (< 0,4) sẽ bị loại (Nguyễn Đình Thọ, 2011). Sau phân tích EFA, sẽ thực hiện tính lại hệ số Cronbach’s Alpha cho từng khái niệm của mô hình lý thuyết để kiểm định lại một lần nữa độ tin cậy của các thang đo sau khi một số biến nào đó đã được loại khỏi thang đo từ kết quả của phân tích EFA. Cuối cùng những thang đo sau khi đã được kiểm định lại sẽ được đưa vào bảng câu hỏi nghiên cứu chính thức ở bước kế tiếp. Bước 3: Nghiên cứu chính thức Nghiên cứu chính thức được thực hiện dựa trên bảng câu hỏi chính thức sau khi đã thực hiện ở bước 2, nghiên cứu được điều tra các doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long cụ thể là ba tỉnh Cần Thơ, Vĩnh Long và Kiên Giang với số lượng doanh nghiệp là 392. Như vậy, các khái niệm nghiên cứu được đánh giá dựa trên cở mẫu là 392 quan sát. Hai nội dung chính được thực hiện trong bước nghiên cứu chính thức này: (1) phân tích nhân tố khẳng định (CFA- confirmatory factor analysis) và (2) mô hình nghiên cứu được kiểm định bằng phân tích mô hình hóa cấu trúc tuyến tính (SEM – Structural Equation Modeling). Phân tích CFA được thực hiện với mục đích kiểm định sự phù hợp của thang đo: độ tin cậy tổng hợp, phương sai trích, tính đơn hướng, hội tụ và phân biệt. Khi phân tích CFA đạt kết quả tốt, bước tiếp theo là kiểm định những giả thuyết được đề nghị trong mô hình lý thuyết bằng SEM.