Vì sao nói Chủ nghĩa đế quốc là chủ nghĩa tư bản độc quyền

 

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã phát triển qua hai giai đoạn :tự do canh tranh và đế quốc chủ nghĩa. Gìai đoạn đế quốc chủ nghĩa còn gọi là độc quyền, là giai đoạn cao nhất và là giai đoạn cuối cùng của chủ nghĩa tư bản,

1.Sự hình thành của chủ nghĩa tư bản độc quyền.

Khi nghiên cứu bản chất của chủ nghĩa đế quốc Lênin đã nói “… tự do canh tranh đẻ ra tập trung sản xuất và sự tập trung sản xuất này khi phát triển tới một mức đọ nhất định lại dẫn tới độc quyền. ..”

Như vậy sự hình thành của chủ nghĩa tư bản độc quyền là một tất yếu vì : do thành tựu của tiến bộ khoa học kỹ thuật làm cho lực lứợng sản xuất phát triển, hình thành ngày càng nhiều nghành mới, có trình độ tích tụ cao, đòi hỏi những hinh thức kinh tế tổ chức mới, đó là những xí nghiệp lớn, do năng súât đã nâng cao tỷ suất và khối lượng giá trị thặng dư nên đã mỏ rộng khả năng tích luỹ tư bản, thúc đẩy sưj phát triển sản xuất lớn, tăng tích luỹ tư bản và sản xuất. Hơn nữa khả năng cạnh tranh để giành lợi nhuận cao được đo bằng sự tiến bộ của khoa học, các xí nghiệp lớn ra sức cải tiến kỹ thuật, làm cho các xí nghiệp nhỏ phá sản, các xí nghiệp có trình độ kỹ thuật kém phát triển liên kết với nhau, do vậy chỉ còn một số ít những nhà tư bản lớn lắm điạ vị thống trị trong nghành hay trong một số nghành công nghiệp. Cùng với quá trình tập trung sản xuất thì tín dụng tư bản chủ nghĩa mở rộng hình thành công ty cổ phần, tạo tiền đề cho sự ra đời của tổ chức độc quyền. Mặt khác các công ty, xí nghiệp có tiềm lực kinh tế mạnh tiếp tục cạnh tranh với nhau thì vô cùng khốc liệt, khó phân thắng bại mà hậu quả thiệt hại về kinh tế là rất lớn, vì thế nẩy sinh xu hướng thoả hiệp, từ đó hình thành các tổ chức độc quyền.

2. Đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền.

Như đã phân tích ở trên chủ nghĩa tư bản là sự tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền với hình thức kinh tế thống trị là công ty cổ phần, hình thành sở hữu tập thể của chủ nghĩa tư bản. Nhờ lắm được địa vị thống tri trong lĩnh vực sản xuất và lưu thông, các tổ chức độc quyền có khả năng định giá cả độc quyền cao hơn giá cả sản xuất đối với những hàng hóa mà họ bán ra và giá cả độc quyền thấp dưới gía cả sản xuất đối với những hàng hoá mà họ mua, qua đó mà họ thu được lợi nhuận độc quyền. Những gía cả độc quyền cũng gặp phải giới hạn kinh tế đó là sự tồn tại của cạnh tranh nói chung, độc quyền vả cạnh tranh tồn tại song song và thống nhất với nhau một cách biện chứng

Cùng với quá trình tích tụ và tập trung sản xuất trong công nghiệp, cĩng diễn ra quá trình tích tuj và tập trung tư bản trong ngân hàng dẫn đến hình thành các tô chức độc quyền trong ngân hàng. Ngân hàng đã chi phối toàn bộ hoạt động kinh tế, xã hội , nó kết hợp với tư bản công nghiệp do có cùng lợi ích kinh tế hình thành nên tư bản tài chính. Sự phát triển của tư bản tài chính dẫn đến sư hình thành một nhóm nhỏ độc quyền chi phối toàn bô đời sống kinh tế và chinh trị của xã hội tư bản

Mặt khác ở các nước tư bản phát triển đã tích lữy được một khối lượng tư bản lớn và nảy sinh tình trạng “thưa tư bản”, do không tìm được ơi đâu tư có lợi nhuận cao ở trong nước. Tiến bộ kỹ thuật ở các nước này đã dẫn đến tăng cấu tạo hữu cơ của tư bản và hạ thấp tỷ suất lợi nhuận, trong khi ở các nước kém phát triển dồi dào nhiên liệu, nhân công rẻ nhưng lại thiếu vốn và kỹ thuật nên đã hình thành sự xuất khẩu tư bản tư nước tư bản phát triển sang nước kém phát triển. Làm mở rộng quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ra nước ngoài, các nước tư bản phát triển ra sức bóc lột nền kinh tế ở các nước kem phát triển. Việc xuất khẩu về tư bản tang nên và mở rộng phạm vi tất yếu dẫn đến phân chia thế giới về mặt kinh tế nghĩa là phân chia lĩnh vực đầu tư tư bản dẫn đến cuộc đấu tranh giành thị trường tiêu thụ, nguồn nguyên liẹu và lĩnh vực đầu tư có lợi nhuận cao, cuộc đấu tranh khốc liệt tất yếu dẫn đến thoả hiệp để củng cố địa vị độc quyền của chúng, từ đó hình thành các liên minh độc quyền quốc tế. Chủ nghĩa tư bản cũng do đó mở rộng lãnh thổ để khai thác và đầu tư dẫn đến sự phân chia thế giới giữa các cường quốc lớn về lãnh thổ và thị trường.

3. Chủ nghĩa Tư bản là chủ nghĩa ăn bám thối nát

Sự thống trị của các tổ chức độc quyền đới với toàn xã hội làm cho chủ nghĩa đế quốc co đặc tính ăn bám hay thối nát. Đặc tính đó một số biểu hiện sau:

Thứ nhất :xu hướng kìm hãm sự tiến bộ, các tổ chức độc quyền có thể không cần cải tiến kỹ thuật mà vẫn thu được lợi nhuận độc quyền cao.Trong nhiều trường hợp, bon độc quyền sợ các phát minh sáng chế làm cho chúng, mất địa vị độc quyền hoặc phải đầu tư thêm nhiều tư bản, hoặc làm cho tư bản đô sộ của chúng mất giá vì hao mòn vô hình, nên đã tìm cách bác bỏ hoặc thủ tiêu cấc phát minh sáng chế. Nhưng trong từng nghành, từng thời kỳ, ở những nước nhất định kỹ thuậth vẫn phát triển do việc theo đuổi lợi nhuận độc quyền cao, và việc chạy dua vũ trang.

Thứ hai :tầng lớp ăn bám và số ngưòi không lao động ngày càng tăng. Do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, do nền sản xuất đựoc xã hội hoá cao, nên trực tiếp quản lý sản xuất dần dần được giao cho một số đốc công, kỹ sư, nhân viên kỹ thuật làm thêu đảm nhiệm, còn hầu hết bọn tư bản trờ thành kẻ thụ lợi, nghĩa là những kẻ chuyên sống vè tiền lãi cổ phần. Mặt khác, việc xuất khẩu tư bản, những số tiền lời khổng lồ từ các nơi ùn ùn chày về chính quốc, làm cho các tầng lớp htực lợi tăng nên. Bọn này ăn không ngồi rồi biến thành ký sinh trùng ăn bám vào các dân tộc bị áp bức.

Thứ ba : quân sự hoá nền kinh tế, chạy đua vũ trang đe.Để đàn áp các phong trao tiến bộ cuả dân nhân, để cướp giật thị trường và lãnh thổ thế giới bọn tư bản tài chính ra sức chạy đua vũ trang, quân sự hoá nền kinh tế và phát triển chủ nghĩa quân phiệt. Do đó các nghành công nghiệp trực tiếp phục vụ chiến tranh tăng nhanh, các nghành sản xuất dân dụng giảm bớt, khiến nền kinh tế cang mất cân đối.

Thư tư : sự phản động toàn diện về chính trị tư tưởng. ở đâu có sự thống trị của tư bản độc quyền thì ở đó quyền sống của con người chủ nghĩa của các dân tộc bị chà đạp. Chúng đã chia rẽ giai cấp công nhân bằng cách tạo ra một tầng lớp công nhân quý tộc, làm suy yếu phong trào cách mạng vô sản
Tất cả những biẻu hiện trên đây chưng tỏ rằng chủ nghĩa đế quốc đã trở thành lực lượng kìm hãm sự tiến bộ của loài người.

4. Chủ nghĩa đế quốc là chủ nghĩa tư bản gây chết.

Độc quyền chẳng những làm cho chủ nghĩa tư bản trỏ thành ăn bám hay thối nát mà còn dẫn chủ nghĩa tư bản đến chỗ gây chết do những mâu thuẫn xã hội của nó phát triển cực kỳ gay gắt,

– Mâu thuẫn giữa tư bản v à vô sản.
Đây là mâu thuẫn giai cấp cơ bản trong xã hội tư bản,. Dưới ách thống trị của tư bản tài chính, giai cấp vô sản ngày càng bị bóc nột nặng nề về kinh tế và bị bóc nột tàn nhẫn về chính trị và tinh thần. Chính phủ các nước đế quóc không ngừng tiến công vào quyền dân sinh dân chủ của giai cấp công nhân, đàn áp và tìm cách thủ tiêu phong trào đấu tranh của họ. Tình hình đó làm cho mâu thuẫn giai cấp ngay cangs sâu sắc, đấu tranh ngày càng quyết liệt. Cách mạng vô sản, về khách quan trở thành nhiệm vụ trực tiếp trước mắt của giai cấp vô sản.

– Mâu thuẫn giữa một nhóm bọn đế quốc và đông đảo quần chúng bị áp bức trong hệ thống thuộc địa.
Sự thống tri và bóc lột tàn bạo của các nước đế quốc đối với hệ thống thuộc địa làm cho quần chúng lao động và các dân tộc bị áp bức ngày câng không chuị nổi, phải đứng dậy đấu tranh. Cách mạng giải phóng dân tộc xuất hiện và phát triển không sức gì ngăn cản được. Cách mạng giải phóng dan tộc biến thuộc địa từ chỗ là hậu bị quân của chủ nghĩa đế quốc thành hậu quân của cách mạng vô sản, làm cho hậu phương của chủ nghĩa đế quốc bị lung lay.

-Mâu thuẫn giữa đế quốc và đế quốc.
Khi nghiên cứu đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa đế quốc ta đã thấy rằng trong quá trình xuất khẩu tư bản, giành giật nguyên vật liệu cùng với việc phân chia thi trường “khu vực ảnh hưởng “ và phân chia lãnh thổ thế giới, các tập đoàn tư bản tài chính và các nhà nước độc quyền đã mâu thuân với nhau hết sức gay gắt. Trong những điều kiện nhất định những cuộc đấu tranh gay gắt đó dẫn đến chiến tranh thế giới, gây nhiều đau khổ cho nhân loại.

Như vậy, ba mâu thuẫn này có những biểu hiện khác nhau, nhưng đều phát triển cực kỳ gay gắt, tác động lẫn nhau, đang thúc đẩy chủ nghĩa đế quốc đi vào con đường suy sụp và không gì cứu vãn nổi.