Vn-Index có còn là “phong vũ biểu” của nền kinh tế?

Các cổ phiếu vốn hóa lớn đang đóng vai trò chi phối ngày càng mạnh tới diễn biến tăng/giảm hàng ngày của Vn-Index. Điều này khiến cho chỉ số chung đôi khi không phản ảnh chính xác tình hình sản xuất kinh doanh của đa số các doanh nghiệp trên sàn.

CôngThương – Cổ phiếu vốn hóa lớn tăng do đâu?

GAS là một trường hợp điển hình của việc cổ phiếu vốn hóa lớn tăng điểm, kéo theo đà tăng mạnh của Vn-Index. Nếu xét thuần túy từ yếu tố cơ bản, GAS hoàn toàn xứng đáng với chuỗi tăng điểm vừa qua nhờ kết quả kinh doanh tích cực. Doanh thu của GAS riêng trong quí 2 đạt 16.493 tỉ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2013, đưa tổng doanh thu trong sáu tháng đầu năm đạt 30.345 tỉ đồng, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2013. Mặc dù tỷ lệ giá vốn trên doanh thu đã tăng 3% khiến biên lợi nhuận chỉ còn tăng 7,3% nhưng lợi nhuận sau thuế (LNST) của GAS trong quí 2 vẫn tăng 6%. Tổng mức LNST của GAS hai quí đầu năm đạt 6.235 tỉ đồng, giảm 11,4% so với cùng kỳ năm 2013 nhưng lưu ý là lợi nhuận năm ngoái có sự đóng góp bất thường từ khoản lợi nhuận khác tới 1.128 tỉ đồng nhờ việc hoàn nhập quỹ phát triển khoa học công nghệ.

Một doanh nghiệp thuộc họ dầu khí khác có kết quả kinh doanh nổi bật là PVD. Được sự hỗ trợ từ việc giá cho thuê giàn khoan tăng bình quân 15% so với cùng kỳ, doanh thu và LNST của PVD trong sáu tháng đầu năm đã lần lượt tăng 38% và 39%, hoàn thành 65,7% kế hoạch doanh thu và 73% kế hoạch lợi nhuận cho cả năm 2014.

VNM mới đây đã công bố lợi nhuận trong quí 2 và sáu tháng đầu năm sụt giảm lần lượt 14,5% và 12,1% so với cùng kỳ năm 2013. Tuy nhiên, những kết quả này lại khá sát so với mức kế hoạch đặt ra từ đầu năm (doanh thu và lợi nhuận đã hoàn thành 47,6% và 49,4% kế hoạch năm). Điều này cho thấy công tác lập kế hoạch kinh doanh của ban lãnh đạo Vinamilk là khá tốt, khi họ đã lường trước được sức ép cạnh tranh sẽ gây áp lực giảm lên doanh thu và lợi nhuận của mình sau nhiều năm liên tục tăng trưởng. Tuy tình hình kinh doanh sụt giảm nhưng gần đây giá cổ phiếu công ty này nhận được thông tin hỗ trợ là công ty sẽ tạm ứng cổ tức đợt 1 năm 2014 bằng 20% mệnh giá và phát hành cổ phiếu để tăng vốn với tỷ lệ 5:1. Nhưng thông tin kiểu này luôn giúp VNM tạo được sức hút ngắn hạn với dòng tiền đầu cơ.

“Siêu” cổ phiếu chi phối Vn-Index

Việc các cổ phiếu vốn hóa lớn tăng điểm do tình hình kinh doanh khả quan là điều dễ hiểu song điểm đáng chú ý là Vn-Index đang bị chi phối quá lớn bởi diễn biến tăng giá của các “siêu” cổ phiếu này. Theo số liệu ngày 8-8 thì chỉ riêng năm cổ phiếu vốn hóa lớn nhất trên sàn HSX đã chiếm tỷ trọng tới  51,7% trong cách tính Vn-Index. Cụ thể, GAS chiếm 21%, VNM chiếm 11%, VIC và VCB mỗi mã chiếm khoảng 6,7%, MSN chiếm 6,2%. Với tỷ trọng vốn hóa áp đảo của GAS, việc mã này tăng gần 30% từ mức giá quanh 90.000 đồng/cổ phiếu hồi cuối tháng 5 lên mức giá đỉnh 117.000 đồng/cổ phiếu vào phiên ngày 5-8 vừa qua đã đóng góp đáng kể (ước chừng khoảng 30%) trong tổng mức phục hồi hơn 17% của Vn-Index kể từ đợt bán tháo sau sự kiện Trung Quốc kéo giàn khoan HD 981 bất hợp pháp vào biển Đông cho đến nay. Trường hợp của VNM và VIC cũng tương tự khi hai mã này nhờ thông tin tích cực về tỷ lệ trả cổ tức đã có mức tăng gần 10%, góp phần giúp Vn-Index tiếp cận lại vùng đỉnh cũ quanh mức 610 điểm.

Chính vì thị trường tăng điểm nhờ vào các cổ phiếu vốn hóa lớn nên mức sinh lời của từng danh mục đầu tư có thể không theo kịp mức sinh lời chung của chỉ số. Mặt khác, hiện tượng này cũng cho thấy một vấn đề là mức tăng/giảm của Vn-Index hiện nay đôi khi không phản ánh một cách chính xác tình hình kinh doanh của số đông các doanh nghiệp trên hai sàn. Đành rằng mức độ phân hóa trong mỗi mùa công bố báo cáo kết quả kinh doanh là điều bình thường và không thể tránh khỏi nhưng nếu các kết quả tích cực chỉ tập trung vào một số ít các doanh nghiệp có tỷ lệ vốn hóa áp đảo, từ đó giúp Vn-Index tăng điểm mạnh, thì rất dễ khiến nhà đầu tư ngộ nhận tình hình kinh doanh của đại đa số các doanh nghiệp đang có sự khởi sắc nhanh và đột biến. Hay nói cách khác, chỉ số Vn-Index đang không thực sự thể hiện rõ vai trò “phong vũ biểu” của nền kinh tế! Do vậy, liệu có nên có một chỉ số khác giúp loại bỏ sự chi phối quá lớn của các cổ phiếu vốn hóa lớn đến mức tăng/giảm của thị trường chung để nhà đầu tư có được cái nhìn chuẩn xác hơn về thị trường chứng khoán?

Diễn biến phân hóa mạnh đang khiến cho mức độ hấp dẫn của nhóm blue-chips dần giảm đi. Các cổ phiếu như GAS, VNM, PVD… hiện có mức P/E không còn quá hấp dẫn khi so với chính triển vọng kết quả kinh doanh của các công ty này cũng như mặt bằng chung của thị trường. Trong khi đó, nhóm midcap và penny sau một thời gian hầu như không tăng hoặc chỉ tăng giá với biên độ thấp cũng đang dần thu hút sự quan tâm trở lại của dòng tiền đầu cơ. Vấn đề là liệu nhóm cổ phiếu trễ nhịp này có đủ sức “giữ lửa” cho  thị trường khi các blue-chips đầu ngành cho dấu hiệu điều chỉnh? Theo kinh nghiệm trong quá khứ thì câu trả lời thường là không khi nhóm cổ phiếu này thường chỉ giúp Vn-Index kéo dài chuỗi đi ngang thêm một vài phiên trước khi thị trường điều chỉnh. Vậy nên, tín hiệu dòng tiền chuyển sang midcap và penny đôi khi không phải là điều có thể đảm bảo cho xu thế tăng vững chắc của thị trường.

Theo Kinh Tế Sài Gòn