Xây dựng các vùng sản xuất chuyên môn hoá những cây trồng chủ yếu

Phát triển sản xuất ngành trồng trọt theo hướng đa canh là đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển chung của cả nước. Nhưng đa canh phải trên cơ sở sản xuất lớn gắn liền với việc xây dựng các vùng chuyên môn hoá sản xuất. Vùng chuyên môn hoá phải là vùng có khối lượng sản phẩm và sản phẩm hàng hoá lớn, tỷ suất hàng hoá cao, có khả năng ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học, công nghệ mới vào sản xuất và chế biến sản phẩm và sản xuất của vùng luôn gắn liền với thị trường. Những cây chuyên môn hoá của vùng là những cây có giá trị kinh tế cao, cây xuất khẩu phù hợp nhất với điều kiện tự nhiên, kinh tế của vùng, cho phép lợi dụng năng suất tự nhiên và thu về địa tô chênh lệch cao và có điều kiện phát triển với qui mô lớn.

Các vùng chuyên môn hoá cần kết hợp phát triển tổng hợp, ngoài cây trồng chính – cây trồng chuyên môn hoá, còn lựa chọn cây trồng bổ sung và cây trồng phụ nhằm sử dụng đầy đủ và hợp lý các yếu tố đất đai, tiền vốn, sức lao động. Nhằm đạt được năng suất cao và giá thành hạ đối với các loại cây trồng trong vùng bao gồm cả cây trồng chính và cây phụ, đòi hỏi cần có sự đầu tư đúng mức để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp phù hợp với phương hướng sản xuất của vùng.

Xây dựng cùng chuyên môn hoá sản xuất lương thực bao gồm: lúa, ngô, sắn v.v… nhằm tạo ra khối lượng nông sản hàng hoá lớn và tỷ suất hàng hoá cao. Ngoài những vùng sản xuất lúa tập trung có khối lượng hàng hoá lớn, cần mở rộng thêm các vùng chuyên canh trọng điểm có qui mô nhỏ hơn phù hợp với từng vùng, từng địa phương. Xây dựng các vùng chuyên ngành ngô có năng suất cao cần coi trọng các biện pháp thâm canh như giống, phân bón và nước tưới… Đối với vùng chuyên canh sản xuất sắn, cần phải thực hiện thâm canh tăng năng suất, gắn với công nghiệp chế biến để vừa hạn chế tổn thất vừa nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Xây dựng các vùng chuyên môn hoá sản xuất cây công nghiệp, cây ăn quả, cây đậu… phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nước làm nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu. Bên cạnh việc phát triển nâng cao khối lượng và chất lượng nông sản, nguyên liệu cần coi trọng xây dựng và hiện đại hoá công nghiệp chế biến nông sản, áp dụng tiến bộ công nghệ mới để nâng cao chất lượng sản phẩm nhờ đó mở rộng được thị trường và tăng thu nhập cho người lao động.

Đặc điểm nổi bật của các vùng chuyên môn hoá các loại cây trồng là có khối lượng hàng hoá lớn và tỷ suất hàng hoá cao, sản xuất luôn gắn với thị trường vì thế độ nhạy cảm với thị trường trong nước, thế giới và với các chính sách kinh tế rất cao.

Trong quá trình phát triển, ngành trồng trọt của nước ta đã từng bước hình thành được một số vùng chuyên hoá cây trồng với qui mô lớn như: lúa, cà phê, cao su, chè v.v…

Hai vùng trọng điểm lúa lớn nhất của cả nước đó là đồng bằng Sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Đồng bằng sông Hồng diện tích trồng lúa năm 2000 đạt trên 1,2 triệu ha và diện tích ổn định trong nhiều năm gần đây. Năng suất lúa năm 2000 đạt 53,3 tạ/ha và còn có xu hướng tăng, sản lượng lúa đạt 6,59 triệu tấn, chiếm 20,26% tổng sản lượng lúa cả nước và thóc hàng hoá đã đạt trên 1 triệu tấn. Đồng bằng sông Cửu Long năm 2000 diện tích gieo trồng đạt trên 3,9 triệu ha, năng suất lúa bình quân toàn vùng đạt trên 42 tạ/ha, thấp hơn so với sông Hồng. Sản lượng lúa của vùng đạt 16,6 triệu tấn chiếm hơn 51% sản lượng lúa cả nước và đạt 80% sản lượng lúa hàng hoá và hàng hoá xuất khẩu của cả nước.

Cà phê là hàng hoá xuất khẩu xếp thứ 2 sau gạo. Diện tích trồng cà phê năm 2000 là 516,7 ngàn ha, sản lượng 698,2 ngàn tấn cà phê nhân. Sản lượng cà phê xuất khẩu tăng nhanh, từ 89.600 tấn năm 1990, lên 212,0 ngàn tấn năm 1995 và trên 694 ngàn tấn năm 2000. Cà phê được bố trí tập trung chủ yếu ở vùng Tây Nguyên chiếm trên 80% diện tích và 85,8 sản lượng của cả nước.

Cao su là cây công nghiệp lâu năm được trồng từ rất lâu ở nước ta, diện tích cao su năm 2000 ở nước ta là 406,9 ngàn ha, với sản lượng mủ khô 291,9 ngàn tấn. Cây cao su được bố trí tập trung chủ yếu ở vùng Đông Nam Bộ, chiếm trên 71,1% diện tích và khoảng 78,6% sản lượng mủ khô của cả nước.

Do sự phát triển hình thành các vùng sản xuất cây trồng tập trung chuyên môn hoá, đảm bảo cho ngành trồng trọt chuyển nhanh sang sản xuất hàng hoá đa dạng từng bước đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng lớn, nhất là thị trường xuất khẩu.